رسانه های دیجیتال

وسايل ارتباط جمعي وآسيبهاي اجتماعي فرار باتكيه براينترنت وماهواره  

- دكتر عبدالصمد خرم آبادي مشاور قضايي دادستان کل کشور  

 1- مقدمه:

باتوجه به عنوان موضوع بدواً اشاره اي كوتاه به تاريخچه وسايل ارتباط جمعي وسيرتحول آن خواهيم داشت. سپس جايگاه ونقش وسايل ارتباط جمعي را درتحولات اجتماعي رامورد بررسي قرارمي داده وسپس نگاهي ويژه به ماهوار واينترنت خواهيم داشت ودرپايان آسيب هاي ناشي ازاينترنت راباتكيه برآسيب هاي اجتماعي بررسي مي كنيم وراه حل هايي رابراي پيشگيري ومبارزه باآسيب هاي مذكور ارائه خواهم نمود.

پژوهشگران گفته اند كه پيشرفت علم وفناوري در30 سال اخير بيش از 3000 سال قبل ازآن بوده است. اگرچنين مطلبي صحيح باشد به جرائت مي توان گفت كه رشد وتحول وسايل ارتباط جمعي (فناوري اطلاعات وارتباطات) بيش ازاين مقدار است. چراكه درحال حاضرتغيير وتحول ناشي از فناوري اطلاعات وارتباطات رااصطلاحاً «انقلاب فناوري اطلاعات» ناميده اند وجامعه فعلي راكه متاثر ازاين فناوري مي باشد  «جامعه اطلاعاتي» ناميده اند.

تاثير فناوري اطلاعات وارتباطات برجامعه به حدي است كه رشته جديدي تحت عنوان «حقوق فناوري اطلاعات» دركشورهاي پيشرفته ودركشورهاي درحال توسعه ايجاد شده واين رشته نيزداراي  چندين شعبه فرعي تحت عناوين مختلف مانند « حقوق كيفري اطلاعات» و «حقوق تجارت  الكترونيكي» وغيره مي باشند.

اگرنگاه مختصري به تاريخ وسايل ارتباطي و كيفيت استفاده از وسايل ارتباط جمعي داشته باشيم ملاحظه خواهيم كرد كه در قرن نوزدهم وحتي اوايل قرن بيستم كتاب ونشريات تنها وسايل انتقال انديشه واخبار واطلاعات محسوب مي شدندكه اين وسايل نيز به سختي قابل تبادل بودند.

اگرچه تاريخ اختراع تلگراف به حدود 180 سال پيش وتلفن 130 سال ،راديو 110 سال وتلويزيون 80 سال قبل است. ليكن استفاده ازاين وسايل تانيمه دوم قرن بيستم كه علم وفناوري پيشرفت قابل توجهي نداشته است عمومي نشده بود وتعداد كمي از مردم دنيا امكان استفاده ازآنها راداشته اند. ليكن از50 سال گذشته كه ماهواره اختراع گرديد واز40 سال گذشته كه شبكه هاي رايانه اي براي ذخيره وانتقال اطلاعات مورد استفاده قرارگرفته واز20سال گذشته كه اينترنت دراختيار همه مردم قرارگرفت و اينترنت به عنوان شاهراه انتقال اطلاعات مورد توجه واستفاده همه كشورها قرار گرفت وازتلفيق فناوري اطلاعات وارتباطات فضاي جديدي تحت عنوان فضاي سايبريا «دنياي مجازي» پابه عرصه وجود گذاشت بشر پي به نقش وسايل ارتباط جمعي برده وبراي آن اهميت وجايگاه فوق العاده اي قائل است.

اهميت جايگاه فناوري اطلاعات وارتباطات ازآن جهت است كه امروزه درعصرارتباطات ودر پرتو انقلاب فناوري اطلاعات نه تنها از اين فناوري براي تبادل افكار وانديشه ها استفاده مي شود بلكه بسياري از امور وابعاد زندگي انسانها تحت تاثير اين فناوري است در كشورهاي توسعه يافته وحتي برخي ازكشورهاي درحال توسعه كمتر جنبه اي از زندگي انسانها رامي توان يافت كه تحت تاثير قرارنگرفته باشد. امروزه براي انجام بسياري از كارها نياز به حضور فيزيكي افراد نمي باشد. باالكترونيكي شدن امور اكثر خدمات و امور روزمره زندگي در فضاي سايبر يابه عبارت ديگر دنياي مجازي قابل پيگيري است. اموري مانند« دولت الكترونيك»«تجارت الكترونيك» ، بانكداري الكترونيك، آموزش الكترونيك . . . شمه اي از اين اموراست كه بيانگر انتقال فعاليتهاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، علمي، هنري از دنياي واقعي به فضاي سايبريا دنياي مجازي است. پرفسور برنر كه يكي از اساتيد «حقوق فناوري اطلاعات» مي باشد درمقام بيان فضاي مجازي مي گويد:« فضاي مجازي گستره اي است كه در كنار دنياي فيزيكي قرار دارد وآن عبارت است ازيك واقعيت مفهومي مشترك يايك دنياي مجازي . . . »

به هرحال تغيير وتحول دروسايل ارتباط جمعي يابه تعبيرديگر «انقلاب فناوري اطلاعات» باخلق دنياي جديدي به نام دنياي مجازي به تعامل بين حاكميت وشهروندان وتعامل شهروندان باهمديگر وتوزيع اطلاعات علمي، هنري وفرهنگي چهره اي جديد بخشيده است.

باتوجه به اينكه موضوع بحث آسيب هاي اجتماعي ناشي از وسايل ارتباط جمعي باتاكيد براينترنت وماهواره است،پس از بيان مقدمه فوق به اصل موضوع  برمي گرديم ونقش وسايل ارتباط جمعي درآسيب  هاي اجتماعي مورد بررسي قرارمي دهيم.

هريك از وسايل ارتباط جمعي ضمن اينكه به لحاظ تسهيل امورآثار مثبتي درجامعه داشته ودارند به لحاظ سوء   استفاده اي كه ازآنها مي شود. ممكن است آسيب هايي را براي جامعه به دنبال داشته باشند. هرچه وسايل ارتباط جمعي بيشتر قابل كنترل باشند آسيب هاي ناشي ازآنها كمتراست وهرچه قابليت كنترل اين وسايل كمترباشد بيشتر مورد سوء استفاده قرارمي گيرند وآسيب هاي ناشي ازآنها براي جامعه بيشتراست.

نشريات – راديو و تلويزيون ازجمله وسايلي هستند كه معمولاً هركسي توانايي داير كردن وراه اندازي آنها را ندارد. وحتي افرادي كه ازچنين توانايي برخوردارند . دولتهاوجامعه سعي دركنترل آنها دارند لذاكمتر مورد سوء  استفاده قرار مي گيرندوآسيبهاي ناشي ازآنها براي جامعه مخصوصاً ‌خانواده ها كمتر است.

بررسي نقش ماهواره

 ماهواره درسال1960 اختراع شد واستفاده ازآن درسال 1980 براي اكثر كشورها عموميت پيداكرد تاقبل از اختراع ماهواره راديو، وتلويزيونهاي كشورها به لحاظ برد كوتاهي كه داشتند بيشتر قابل كنترل بودند چراكه هركس مي خواست ايستگاه راديويي ياتلويزيوني براي پخش برنامه اي يك كشور ايجاد كند يابايد در داخل كشور ويادر نزديك مرزهاي آن كشوراين كار راانجام مي داد كه نهايتاً توسط حكومتها قابل كنترل بودند. اما اختراع ماهواره امكان ارسال اطلاعات صوتي وتصويري راازهرنقطه به نقطه ديگرزمين امكان پذير كرد.

بااختراع ماهواره درسال1960 امكان تبادل اطلاعات دچارتحول عظيمي شد.ابتدا ماهواره ها داراي حجم زيادي بودند وتعداد حداكثر 4 كانال تلويزيوني راپخش مي كردند.

كم كم از حجم ماهواره كاسته شد وبركيفيت آنها نيزافزوده گرديده درحال حاضريك ماهواره حدود2000 كانال تلويزيوني پخش مي كند.

حجم ديش هاي گيرنده نيز كمتر شده است LNB  ماهواره اسدآباد حجم يك اتاق 4×3 را داشت ولي  امروزه گيرنده هاي كوچك كار تجهيزات بزرگ ماهواره اسدآباد راانجام مي دهند.

آنتن گلوبال روي ماهواره ها نصب شد وقابليت پخش براي همه دنياراپيداكرده است.

درآينده نزديك امكان استفاده از باندUHF  ودريافت بدون ديش وريسور امكان پذيرخواهدشد.

درآينده نزديك امكان تعبيه دستگاه مترجم خودكار روي گيرنده ماهواره امكان پذيرخواهدشد ودريافت برنامه هاي ماهواره اي براي هركس باهرفرهنگ وزباني آسان خواهدشد.

درحال حاضر حدود يكصد ماهواره از 15كشور قابليت پخش برنامه روي ايران را دارند وازهرماهواره به طور متوسط 200 كانال قابل پخش است و20 هزار كانال تلويزيوني براي كشور ايران قابل دريافت است.

ازنظر فني امكان مبارزه باماهواره تقريباً غيرممكن شده است ونشانه آن وجود ديش هاي زياد بربالاي پشت بام ها است.

بنابراين ضمن اينكه ماهواره ها امكانات وتسهيلات بسيار زيادي در اختيار بشريت قرارداده اند. زمينه سوء استفاده رانيز فراهم كردند. ماهواره به مهاجمان فرهنگي و دشمنان آداب، سنن، فرهنگ وعقايد ملتهاي مستقل اين امكان راداده است كه بتوانند در خارج از مرزها بدون هرگونه كنترلي هويت آنها رامورد هجمه قراردهند وبراي آنها برنامه ريزي فرهنگي كنند.

بررسي نقش اينترنت:

آثارفرهنگي سوء استفاده از اينترنت همانگونه كه مقام معظم رهبري فرمودند يك نعمت الهي است ليكن اگربه درستي مورد استفاده قرارنگيرد بسيار زيانبار تر و ويران گرتر از ماهواره است زيرا اينترنت هم روزنامه است وهم راديو است وهم تلويزيون وماهواره ها درخدمت اينترنت قرارگرفته اند. قبل ازاينكه به آسيب هاي ناشي از اينترنت بپردازم توضيح مختصري درخصوص تاريخ وخدمات اينترنت مي دهم.

اينترنت در دهه 60 ميلادي يك شبكه كامپيوتري بود كه چند كامپيوتر وزارت دفاع امريكا رابه هم متصل مي كرد نام اين شبكه آرپانت بود. در دهه 1970 ميلادي اين فناوري برارتباط بين شبكه اي رايانه اي وزارت دفاع تبديل شد. دردهه 1980 ميلادي چندين شبكه رايانه اي دانشگاهي درآمريكا به اين شبكه ها اضافه شدوارتباط بين شبكه هاي رايانه اي نظامي و دانشگاهها براي دسترسي به شبكه ها درهنگام بمباران هسته اي فراهم گرديد.

در دهه 1990 ميلادي شبكه هاي رايانه اي بيش ازيكصد وپنجاه كشور دنيار به اين ابرشاهراه جهاني اضافه شد واستفاده از اينترنت عموميت يافت.البته آمريكا شبكه هاي رايانه اي خود را ازواخر دهه 80 ميلادي از اينترنت جداكرد.

بنابراين عموميت يافتن اينترنت عمومي كمتراز30سال دارد واكنون اينترنت شبكه شبكه ها ناميده مي شود.

ايران از اواسط دهه1370 به صورت محدود به اينترنت راه يافت وكم كم حضور خود راگسترش داد.

اكنون درجهان بيش از يك ميليارد كابر اينترنتي وجوددارد.درايران طبق برآورد برنامه توسعه چهارم اقتصادي در پايان برنامه بايد حدود30 ميليون كاربرد برداشته باشد.

خدمات اينترنت وويژگيهاي آن

اينترنت داراي خدمات گوناگون است خدماتي ازقبيل: وب سايت – وبلاك- ايميل- پروفايل – گروههاي اينترنتي- چت – انواع خدمات جستجو وغيره  ازجمله خدمات اينترنتي هستند ازناحيه اين خدمات ضمن ارائه تسهيلات آسيبهاي نيز به كابران اينترنت وارد مي شود. گفته شدكه آسيب هاي اجتماعي ناشي از اينترنت بسيار فراتر از ماهواره است. چراكه تسهيلات آن هم بيشتر از ماهواره است- هرچه تسهيلات بيشتر باشد خطرات هم بيشتر است. اكنون ماهواره وساير وسايل ارتباط جمعي ابزاري هستند درخدمت اينترنت به تعبير ديگر.آنچه خوبان همه دارند اينترنت تنها دارد وبلعكس آنچه بدان همه دارند اينترنت تنهادارد.واين به خاطرويژگي خاص خدمات اينترنت استكه عبارتنداز:

الف) اينترنت ابزاري است چندرسانه اي (يابه تعبير آمريكايي ها مولتي مديا)

اينترنت هم روزنامه است هم راديو است وهم تلويزيون است آن هم باامكانان ويژه ايستگاه راديو وتلويزيون كه نياز به جاومكان فيزيكي وكارمند ندارد وهزينه ندارد.

ب)كم هزينه بودن وآسان بودن توليد ونشر اطلاعات دراينترنت  (عدم نياز به مكان وامكانات فيزيكي)  امروزه هركس مي تواند بايك رايانه ويك خط تلفن وباآشنايي اندك با رايانه يك وبلاگ در اينترنت ايجاد كند وبدون اينكه نياز به جا ومكان فيزيكي خاصي داشته باشد درفضاي سايبر بدون هيچگونه هزينه اي جايي را باآدرس معين براي خود برگزيند. فضاي وبلاگ (جايي كه در فضاي مجازي براي ارائه مطالب انتخاب مي شود) درعين كوچكي به قدري وسيع است كه درهرجاي اين جهان (اعم ازخشكي ودريا وفضا وحتي كرات ديگر) مي توان به راحتي بافشردن چنددكمه وارد آن شده ومحتويات آن رامطالعه ، استماع ويا مشاهده نموده كسي كه جايي رادر فضاي سايبر براي خود برمي گزيند مي تواند درنقش هاي مختلف دراين فضا ظاهرشود. به عنوان مثال         مي تواند صاحب امتياز يك نشريه ودرعين حال مديرمسئول ،‌سردبير وخبرنگار وياتحليل گر و روزنامه نگار آن نشريه باشد. مي توان درعين همه كار بودن يك نشريه به طور هم زمان از وبلاگ خود به عنوان ايستگاه راديو استفاده كند وبه عنوان مجري،‌گوينده ، تهيه كننده تمام اخبار واطلاعات موردنظر خود رابه صورت صوت دروبلاگ خودمنتشر نمايد. ودر عين حال مي تواند از وبلاگ به عنوان ايستگاه تلويزيون استفاده كند همه كاره آن باشد وهمه اين كارها راباكمترين هزينه وباصرف مقداري از وقت خود به آساني انجام دهد. حال در نظرداشته باشيدكه اگراين فرد يك فرد مخرب اخلاقي، اجتماعي وفرهنگي باشد تاچه مقدار مي تواند آسيب به جامعه وارد كند.

 ج)نشريه ، راديو وتلويزيون اينترنتي بسيار جذاب تراز نوع سنتي آن است.

مطالب اينترنت  هرلحظه دراختيار كاربراست وبه كرات مي توان يك مطلب را از يك راديو اينترنتي شنيد وازيك تلويزيون ديد درحالي كه اين امكان در راديو وتلويزيون سنتي وجود ندارد. مطالب نشريه الكترونيكي (اينترنتي) به هرشكلي وهررنگي قابل ارائه است ومحدوديتي وجود ندارد. نشريه اينترنتي برخلاف نشريه سنتي مي تواند هرلحظه مطالبي بيشتر ازلحظه قبل داشته باشد واين موجب جذابيت آن خواهدشد به همين جهت يك كاربر در روز چندمرتبه به يك نشريه اينترنتي مراجعه مي كند. ولي نشريه كاغذي پس ازيك مرتبه مطالعه ديگر قابل استفاده نيست.

د)كاربر نشريه و راديو وتلويزيون اينترنتي برخلاف راديو تلويزيون سنتي حق انتخاب اخبار واطلاعات دارد.

كاربرراديو وتلويزيون سنتي گاهي ممكن است ساعتها وقت صرف كند تا راديو ياتلويزيون مطلب مورد نظر ومورد علاقه او راپخش كندودرنتيجه مجبور است بسياري از مطالب راكه علاقه اي به ديدن وشنيدن آنها ندارد ببيند وبشنود تابه مطلب موردنظر برسد. اما كاربر اينترنت(يا به تعبير ديگر راديو وتلويزيون اينترنتي) چون هميشه ودرهمه وقت همه مطالب منتشر شده را در روي سايت دارد هركدام راكه خواست بافشار دادن يك دكمه كامپيوتر انتخاب مي كندودرنتيجه كاربر اينترنت برخلاف كاربر راديو وتلويزيون ناخواسته  هدايت نمي شود وآزاد تر است. ديگران برنامه به اونمي دهند اوخود برنامه را انتخاب مي كند وبرمي گزيند.

هـ)كاربر راديو وتلويزيون ونشريه اينترنتي(الكترونيك) از تنوع مطالب بيشتري برخوردار است.

گفتيم 15تا20 هزار كانال ماهواره قابل پخش در فضاي ايران وجود دارد اماچند سايت وجود دارد؟ شايد بيش از صدها ميليون وبلاك و وب سايت وجوددارد كه به صورت چندرسانه اي (مولتي مديا) در اختيار كاربران اينترنت هستند درحالي كه كل شبكه هاي راديويي وتلويزيوني ماهواره اي كه دراختيار همه كاربران ايراني ماهواره قرار دارد شايد كمتر از20000 تا باشند واين تنوع هم مفيد است هم مضر.

نتيجه اينكه باعنايت به اينكه ارائه مطالب دراينترنت خيلي راحت تر از سايرنشريات و وسايل ارتباط جمعي است وباعنايت به اينكه دسترسي وانتخاب مطالب اينترنت خيلي راحت تر از دسترسي به ساير وسايل ارتباط جمعي است لذاهركسي مي تواند مطلب ارائه  دهد وبه تعداد سليقه هاي موجود در دنيا مي تواند وبلاك و وب سايت ومطالب متنوع وجود داشته باشد برخلاف ساير وسايل ارتباط جمعي به لحاظ عدم محدويت وبه لحاظ عدم فيزيكي بودن محل توليد وانتشارشان شناخت اهداف وخط مشي آنها بسيارمشكل وضرر وآسيب آنها براي نوجوانان وكساني كه هنوز تجربه كافي براي برخورد باهمه افكار را ندارند بسيار زياداست.

5- فضاي سايبر اقيانوس طوفاني ومتلاطم

فضاي سايبر مانند اقيانوس بسيارطوفاني وپرتلاطمي است كه هركس را ياراي رفتن در داخل آن نيست وچه بسيار افرادي كه وارد شدند به لحاظ عدم آشنايي با فن شنا ونداشتن وسيله مناسب اقيانوس پيمائي غرق گرديده وخوراك كوسه ها شده اند. در زيربه چند نمونه ازپرونده هاي افرادي كه درهنگام استفاده ازخدمات اينترنت دچارآسيب شده اند اشاره مي كنيم .

6- انواع آسيب هاي ناشي از اينترنت

آسيبهاي ناشي ازسوء استفاده ازاينترنت رادريك تقسيم بندي كلي مي توان به سه دسته تقسيم كرد.

الف)آسيب هاي امنيتي وسياسي

ب)آسيبهاي اقتصادي

ج)آسيب هاي اجتماعي

دراينجا چون موضوع بحث اين جلسه بررسي آسيب هاي اجتماعي ناشي از اينترنت است لذا ما بررسي آسيب هاي امنيتي – سياسي وآسيب هاي اقتصادي رابه فرصت ديگري موكول مي كنيم و به لحاظ ضيق وقت اشاره اي خلاصه وار به سرفصل هاي آسيب هاي -  اجتماعي- اخلاقي وفرهنگي ناشي از اينترنت خواهيم داشت كه همه آنها راتحت عنوان آسيب هاي اجتماعي مورد بررسي قرار خواهيم داد.

7- آسيب هاي اجتماعي ناشي از اينترنت

آسيبهاي اجتماعي ناشي از اينترنت رامي توان به دو دسته تقسيم كرد.

الف)‌آسيب هاي اجتماعي ناشي از سوء استفاده از امكانات اينترنت

ب) آسيب هاي اجتماعي مرتبط باماهيت وطبيعت ويژه اينترنت

الف- آسيبهاي اجتماعي ناشي از سوء استفاده از امكانات اينترنت

اين آسيب هاي راباتوجه به پرونده هايي كه در دستگاه قضايي مطرح شده اند دسته بندي كرده  ام. در دادسراي تهران يك دفتر مبارزه باجرائم اينترنتي وجود دارد كه با دادسراي ارشاد تهران همكاري دارد. اين دفتر بيشتر باآن دسته از جرايم اينترنتي كه داراي ماهيت اخلاقي، فرهنگي واجتماعي هستند مبارزه مي كند وباپليس امنيت اخلاقي ناجا نيز همكاري دارد مطالبي كه ارائه مي كنم دسته بندي پرونده هاي است كه درآن دفتر و دادسراي ارشاد مطرح شده اند.

الف-1)  سوق دادن جوانان به سوء استفاده از وبلاگ ها و وب سايتهاي اينترنتي

اشاره مي كنم به پرونده يك نوجوان 18 ساله  ازيك خانواده مذهبي كه وبلاك اوشامل مطالب مربوط به:

1-                تشويق رابطه جنسي نامشروع

2-       تشويق روابط جنسي بامحارم با داستانهاي شهوت انگيز بود واين اقدامات باعث شده بود كه اين نوجوان به جاي پرداختن به وظايف اصلي خود كه درس خواندن و تكوين شخصيت علمي معنوي مي باشد به انحراف كشيده شود واز خانواده ومحيط مذهبي فرار كند كه در نهايت باكمك وهشياري دستگاه قضايي وپليس وخانواده اين نوجوان به اشتباه خود پي برده به دامن خانواده ومدرسه ومحيط مذهبي خود بازگشت سوء استفاده از وبلاگها و وب سايتها علاوه برمسائل خلاف اخلاق وعفت عمومي شامل موارد زيراست.

- توهين به ائمه ومقدسات به تمسخرگرفتن فرهنگ عاشورا  (علت عدم نظارت خانواده)

- توهين به قوميت هاي مختلف

- سايتهاي الحادي كه نوجوانان وجوانان رابه شيطان پرستي وپذيرش عقايد وساير فرقه هاي ضاله تشويق مي كنند.

الف-2)سوء  استفاده ازچت روم اينترنت

چت روم اينترنت مي تواند يك محيط علمي باشد ولي تبديل به يك محيط مبتذل براي بسياري از كاربران ايراني شده است چت روم باتوجه به زنده بودن محيط موجب انحراف دختران وسوء استفاده از پسران نوجوان وزنان ونهايتاً ازهم پاشيدن خانواده ما شده است پرونده كسي كه يك دختر جوان راوادار كرده بود از جلو وب كم خود راجريان كند وبعد سوء استفاده كرده بود وتصاوير راضبط كرده بود وبدين وسيله قصد اخاذي از خانواده وي راداشت ازپرونده هاي قابل توجه است. بارها خانواده اعتراض مي كنند كه چرا جلواين محيط گرفته نمي شود.پرونده ديگري كه دراين خصوص تشكيل گرديد پرونده دختر روستايي است كه ازطريق چت فريب خورد وازخانه فرار كرده گرفتارمرد47 ساله شدو روي بازگشت نداشت. كه نهايتاً باهمكاري مقامات قضايي، پليس وبهزيستي ازمهلكه نجات يافته ودامن خانواده بازمي گردد.

الف-3)سوء استفاده از پروفايل ها وسايتهاي دوست يابي

پروفايل صفحه اي است كه فرد اطلاعات شخصي خود را براي تجارت دوست يابي شغل يابي و. . . درآن قرار مي دهد كه ممكن است اين اطلاعات مورد سوء استفاده قرار مي گيرد. افراد به جاي اطلاعات خود اطلاعات ديگري را روي آن قرار مي دهند.افرادي كه اطلاعاتشان در پروفايل قرار مي گيرد بارها مورد سوء استفاده قرار گرفته اند. اشاره مي كنم به پرونده دختري كه دريكي از ادارات تهران مشغول به كار بردبود براي اوپرفايل ساخته بودند ومشكل برايش ايجاد كرده بودند ريشه دوستي اينترنتي بوده نه از محيط كار وخانواده واين پروفايل باعث بدبيني شديد همكاران وخانواده به اين دختر شده بود به نحوي كه محيط برايش غيرقابل تحمل بود.

 الف-4)آسيبهاي سوء استفاده از اطلاعات داخل رايانه هاي خصوصي مردم

هك كردن وبردن اطلاعات پرونده دختري كه اطلاعات خود را روي اينترنت ديده است از پرونده هايي است كه دراين خصوص مطرح شده است. افراد بايدمواظب نامه هاي الكترونيكي (ايميل) وعكسها وساير مطالب درون رايانه خود باشند.

الف- 5)آسيبهاي ناشي از سوء استفاده از پست الكترونيك (ايميل)

ازجمله آسيب هاي پست الكترونيك اين است كه درآن آدرسها مشخص نيست آدرسها پست الكترونيك به آدرس ناكجا آباد مي ماند گاهي محتواي ايميل هايي كه ناخواسته دريافت مي شود بسيارخطرناك است وممكن است موجب انحراف شود.استفاده هاي ضدامنيتي نيز ازاين وسيله انجام مي شود كه دراينجا كه موضوع بحث ما آسيب هاي اجتماعي است جاي پرداختن به آن نيست.

الف- 6)آسيبهاي ناشي از سوء استفاده از بازي هاي رايانه اي

اين بازيها كه توسط دشمن طراحي شده است هم به نمادهاي ملي وهم به نمادهاي مذهبي شليك مي شود.دراين بازيها هويت ملي ومذهبي دختران وپسران ماكه درحال شكل گيري است مورد هدف قرار مي گيرد. خانواده ها بايد بسيار مواظب محتواي بازيهاي رايانه اي باشند. دستگاههاي مسئول هم بايد نظارت كنند.

الف-7)آسيبهاي ناشي از سوء استفاده ازامكانات گروههاي اينترنتي

 تشكيل گروهها وفرقه هاي الحادي- با اهداف وانگيزه هاي خاص كه اكنون گروههاي شيطان پرستي وبسياري ديگراز گروههاي الحادي جزء اينها هستند- همچنين فال بيني وخرافه پرستي وغيره. ازاين طريق شيوع پيداكرده است.

نتيجه: به طوركلي آسيبهاي اجتماعي ناشي از سوء استفاده از امكانات اينترنت شامل مواردي مي شود كه دشمن هويت ديني وملي اين مردم راهدف قرار داده است.واينجاست كه اهميت هشدارهاي جدي ومكرر رهبر فرزانه انقلاب حضرت آيت اله خامنه اي كه بارها خطرات تهاجم فرهنگي دشمن رابه مسئولين ومردم گوشزد كرده اند مشخص مي شود.

رهبر معظم انقلاب بارها درمورد تهاجم فرهنگي شبيخون فرهنگي وناتوي فرهنگي دشمن هشدار داده اند واكنون اين جانب به عنوان يك كارشناس مي گويم كه اصلي ترين صحنه اين جنگ صحنه اينترنت است كه دشمن بوسيله آن وارد خانه هاي ماشده است. وامروز مرزهاي جغرافيايي برداشته شده است.

ب) آسيبهاي اجتماعي ناشي از ماهيت وطبيعت ويژه اينترنت

ب-1)اعتياداينترنتي

باتوجه به اينكه فضاي اينترنت يك فضاي بسيار وسيع است كه گشت زدن درآن وازاين سو به آن سورفتن در آن بسيارآسان است وباتوجه به اينكه فضاي سايبر به فراخور حال افراد امكانات زيادي دارد واستفاده ازاين امكانات كم هزينه است كساني كه وارد اين فضا مي شوند خيلي ديرازآن دل مي كنند وبه سختي خارج مي شوند وبه عبارت ديگر اعتياد به اينترنت پيدامي كنند.

معتاد اينترنتي كسي است كه نمي تواند يك روز رابدون اينترنت سپري كند و روزانه چندين ساعت درفضاي اينترنت گشت مي زند.برخي از آسيبهاي ناشي از اعتياد به اينترنت عبارتنداز:

نتيجه اعتياد به اينترنت

1- افسردگي    2-اضطراب   3- انزوا      4- مختل شدن فعاليت هاي روزمره        5- رها كردن شغل(بيكاري)      

ب- 2)مصنوعي شدن ارتباطات واز بين رفتن روابط صحيح اجتماعي

افراط در استفاده از اينترنت روابط چهره به چهره راكه موجب و صفا وصميميت مي شود ازبين برده است استفاده ازايميل – چت، شب نشيني هاي اينترنتي به وسيله وب كم- دوست يابي مصنوعي همه وهمه باعث ازبين رفتن صفا وصميميت درجامعه شده است.

ب-3)تضعيف نهاد خانواده وصله ارحام

كساني كه در استفاده از اينترنت افراط مي كنند به جاي اينكه به دنبال ارتباط برقراركردن باارحام وفاميلها باشند به دنبال چت كردن ودوست يابي درخارج از خانه هستند- ياردر خانه ما وگرد جهان مي گرديم.اگر غربيها نياز به دوست يابي اينترنتي دارند بدان جهت است كه واحد خانواده درغرب ضعيف است اما نبايد اين فرهنگ در ايران رسوخ كند چراكه عشق رادرخانواده از بين مي برد.افراط دراستفاده از اينترنت دربرخي از خانواده ها موجب طلاق گرديده است وحتي اين افراط باعث شده است كه اخيراً بااصطلاح جديدي به نام «بيوه اينترنتي» مواجه شويم.

ب-4)بي هويتي وبحران هويت

يكي از ويژه گي هاي حضور در اينترنت دروغگويي وپنهان كردن هويت واقعي خوداست. چراكه اين فضا ناكجا آباد است. ناشناخته است وهركس باهويت واقعي وارد فضاي سايبر شود ممكن است مورد سوء استفاده قرار گيرد بنابراين مجبور است هويت واقعي خود راپنهان كند واين باويژگي  دوران جواني كه دوران هويت يابي است بسيار در تضاد است جوان كه به دنبال كشف ارزشها ودروني كردن آن است ضدارزشي را دروني مي كندكه بسيار خطرناك است.پس بايد اين موضوع رابه نوجوانان وجوانان متذكر شد.

ب-5)جرأت وجسارت ارتكاب جرم به خاطر ناشناخته بودن درمحيط

جرم شناسان مي گويند يكي از دلايل كثرت وقوع جرم درحاشيه شهرها، مهاجرنشين بودن آنها وناشناخته بودن افراد يك محله براي همديگراست. به تجربه ثابت شده است كه اگر افراد يك محل همديگر را بشناسند كمتر مرتكب جرم مي شوند. فضاي سايبر فضايي است كه اهالي آن درعين ارتباط همديگر را نمي شناسند. هرروز مي شود بايك هويت خاص وارد اين فضا شد لذا اين فضا خودبخود جرم زا وآسيب آفرين است. حتي اگر پليس هم پس از زحمات زياد بتواند آدرس مجرم راپيداكند چون درفضاي واقعي بامرزهاي جغرافياي ومحدوديت هاي ان روبروست اگر مجرم دركشور ديگر باشد به سختي مي شود اورا دستگير ومجازات كرد.

8- راهكارهاي برخورد با آسيبهاي اجتماعي مرتبط به اينترنت وماهواره (فناوري اطلاعات)

براي اينكه به راهكارهايي عملي برخورد باآسيبهاي اجتماعي ناشي از فناوري اطلاعات برسيم اول بايد آسيب شناسي كنيم و واقعاً به وجود آسيبها اعتقاد داشته باشيم بايد  پنبه را ازگوش خود خارج كنيم واگر خواب هستيم از خواب غفلت بيدار شويم. اگر رهبر معظم انقلاب خطر تشكيل ناتوي فرهنگي وفعليت تهاجم راگوشزد مي كنند واگر ما باور كنيم كه دشمن براي از بين بردن هويت ديني وملي مردم ما و فروريختن سدعظيم آنها، صحنه جنگ رابه داخل خانه هاي ماآورده است بايد شيپور جنگ رابه صدا درآوريم وبانواختن اين شيپور همه را ازاين موضوع باخبركنيم. وابزارهاي لازم رادراختيار مردم قرار دهيم. اقدامات ابزارهاي برخورد باآسيبها به دونوع دسته تقسيم مي كنيم.

      الف) ابزارها واقدامات پيشگيرانه

      ب) ابزارها واقدامات مبارزه ودرمان

الف) اقدامات وابزارهاي پيشگيرانه

الف-1)آگاهي بخشي وآگاه كردن مردم ازطريق بسيج كردن همه امكانات موجود.

امكاناتي كه مي توان ازآنها استفاده كرد به شرح زيرهستند.

-  صدا وسيما- خوشبختانه  ما موقعيت خوبي از جهت توجه مردم به شبكه هاي راديويي و تلويزيوني داريم وبايد ازاين امكان استفاده كرد وبه مردم آگاهي داد.

-  استفاده از نشريات وروزنامه ها كه وزارت ارشاد بايد برنامه ريزي كند.

-  استفاده از امكانات عظيم آموزش وپرورش كه بازبده ترين نيروها ودلسوزترين نيروها (يعني به وسيله معلمان) هدايت كودكان ونوجوانان اين مرز و بوم را برعهده دارد. بايد از امكانات مربيان تربيتي وساير امكانات آموزش وپرورش براي آگاه كردن دانش آموزان باخطرتهاجم فرهنگي دشمن استفاده كرد.

- استفاده ازامكانات دانشگاهها وحوزهاي  عليمه براي برگزاري همايش هاي تخصصي 

- استفاده ازظرفيت مساجد و روحانيت كه بسيار تاثير گذار است.

- استفاده از ديگرابزارهاي فرهنگي مانند سينما وتئاتر.

- استفاده از امكانات آموزشي نيروهاي نظامي كه همه جوانان  ذكور ناگزير از انجام خدمت نظام وظيفه هستند.

 – استفاده از سازمانهاي غيردولتي و. . .

الف -2) تحكيم وتقويت مباني  عقيدتي جامعه خصوصاً جوانان ازطريق نهادهايي كه نام برده شده زيرا عقيده محكم واستوار عامل بازدارنده اي در مقابل آسيب ها است

الف-3)برنامه ريزي براي آموزش تخصصي  مردم خصوصاً‌جوانان براي ورود به فضاي مجازي  وابراز وجود وارائه برنامه هاي ديني وملي جذاب به نحوي كه جوانان با ارائه وب سايت ها حضور درچت ها ، حضور در گروههاي اينترنتي ساختن بازي هاي اينترنتي مفيد درفضاي اينترنت تاثيرگذار شوند ومطالبي راكه داراي محتواي عالي ملي ومذهبي باشد ارائه نمايند.

الف-4)رفع مشكلات ازدواج جوانان چراكه باحل شدن مشكل ازدواج دشمن كمتر مي تواند ازجاذبه جنسي (سكس) براي ساير اهداف خود استفاده كند. البته حل مشكل ازدواج منوط به حل مشكل شغل(بيكاري) ومسكن جوانان است كه دولت بايد دراين خصوص نيز برنامه ريزي كند.

الف-5)توجه عملي خانواده ها به ارزشهاي ديني وملي مانند صله ارحام ورفت وآمد بافاميل وارحام دراعياد ومراسم ملي ومذهبي كه مانع از دوستيابي ها واز هم پاشيده شدن خانواده ها مي شود.

الف-6)نظارت خانواده ها بركار جوانان در استفاده از اينترنت درمنزل وجلوگيري از افراط در استفاده از اينترنت و ورود به فضاهاي خطرناك كه دشمنان دركمين جوانان نشسته اندونظارت نهادهاي مسئول خصوصاً پليس

الف-7)اماكن به كافي نت ها وتوليد بازيهاي رايانه اي

الف-8) تشكيل پليس پيشگيري سايبري براي گشت در فضاي سايبر وكمك به افرادي كه در معرض خطر هستد(پيشگيري وضعني) همه مواردقبل پيشگيري اجتماعي بودند.

الف-9) استفاده ازنيروهاي مردمي (بسيج)  براي گشت درفضاي سايبر واعلام موارد سوء استفاده به پليس دركشورهاي غربي از مراكزي تحت عنوان هات لاين و تيپ لاين براي جلوگيري ازسوء استفاده جنسي ازكودكان وانتشار پورنوگرافي استفاده مي شود.

الف-10)تشكيل ستادي ومتشكل ازهمه نهادهاي ذيربط تحت نظر دادستاني كل كشور براي برنامه ريزي جلوگيري ازآسيب هاي اجتماعي وساير آسيب هاي مرتبط بافناوري اطلاعات درحال حاضر دادستاني كل كشور درحال تشكيل ستادي تحت عنوان «ستاد پيشگيري ومبارزه باجرائم فناوري اطلاعات» است.

الف-11) قانونگذاري به منظور تعيين وظايف نهادها در فضاي سايبر واحياناً تشكيل نهادهاي ضروري براي پيشگيري ومبارزه باآسيب هاي مرتبط بافناوري اطلاعات.

ب- اقدامات وابزارهاي لازم براي مقابله ودرمان آسيبهاي ايجاد شده

ب-1)وضع قوانين لازم توسط مجلس شوراي اسلامي براي برخورد باجرائم فناوري اطلاعات درحوزه آسيب هاي اجتماعي البته قوه قضائيه نيز بايد پيش نويس لوايح راتهيه كند كه كارهايي دراين زمينه شده ولي بايد استمرار داشته باشد وبه روز شود. قانون نحوه مجازات اشخاصي كه درامور سمعي وبصيري فعاليت غيرمجاز دارند مصوب 1376 اقدام بسيارمناسبي بود ولي كافي نيست.

لايحه جرايم رايانه اي نيزكه توسط قوه قضائيه تهيه وبه مجلس ارائه شده لازم است هرچه سريعتر توسط مجلس به تصويب برسد چون ضعف هاي قانوني وجود دارد كه برخي از آنها باآن برطرف مي شوند.

2)تشكيل وآموزش پليس قضائي تشكيل پليس قضايي متخصص براي كشف جرايم كه منجر به آسيبهاي اجتماعي مي شوند از ضروريات است.

3)آموزش قضات و اختصاص شعب ويژه در دستگاه قضايي براي رسيدگي به جرايم اينترنتي

4)صدور پروانه كارشناسي براي كارشناسان جرايم سايبر كانون كارشناسان ومركز امورمشاوران وكارشناسان قوه قضائيه بايد درجهت تربيت كارشناس جرايم وآسيبهاي سايبري وصدور پروانه براي آنها اقدام نمايد.

5)اختصاص رشته   ياحداقل اختصاص واحدهاي درسي تحت عنوان«حقوق كيفري اطلاعات» در دانشكده هاي پليس ودانشكده هاي حقوق سراسركشور. جهت تربيت نيروهايي كه درآينده لازم است باجرايم سايبري مبارزه كنند.

6)آموزش وكلا توسط كانون وكلا جهت دفاع ازحقوق آسيب ديدگان اجتماعي در مراجع قضايي.

7) تشكيل نهادهايي براي حمايت از بزه ديدگان فضاي سايبر كه مي توان ازظرفيتهاي نهادهايي مانندبهزيستي، شوراي شهر، شهرداري و سازمانهاي غير دولتي براي اين  متضرر استفاده كرد.